Gobelin tkany Lewki – proj. Maria Janowska dla Wielkopolskiej Spółdzielni Pracy Przemysłu Artystycznego – Polska – lata 70

Obiekt, w którym polski design spotyka się z językiem sztuki użytkowej.

„Lewki” to oryginalny gobelin zaprojektowany przez Marię Janowską dla Wielkopolskiej Spółdzielni Pracy Przemysłu Artystycznego w Poznaniu w latach 70. Ręcznie tkana kompozycja przedstawia dziewięć stylizowanych sylwetek lwów, rozproszonych na tle głębokiego, tytoniowo-brązowego tła. Zestawienie ochry, pomarańczu, czerwieni, zieleni i naturalnych tonów wełny nadaje całości charakterystyczną dla polskiego modernizmu lat 60. i 70. szlachetność oraz graficzną siłę. Uproszczona, wręcz pikselowa forma nawiązuje zarówno do tradycyjnej sztuki ludowej, jak i nowoczesnych poszukiwań formalnych ówczesnego polskiego wzornictwa. Do produkcji wykorzystano naturalną wełnę wprowadzoną na bawełnianą osnowę, co gwarantowało wysoką trwałość tkaniny.

To obiekt, który wymyka się prostemu podziałowi na dekorację i dzieło sztuki. Pierwotnie mógł funkcjonować zarówno jako dywan, jak i tekstylna kompozycja ścienna. Dziś, w odpowiednio zaaranżowanym wnętrzu, jego właściwym miejscem wydaje się przede wszystkim ściana, jako wielkoformatowy akcent artystyczny, który buduje przestrzeń podobnie jak obraz czy grafika.

Dziewięć lwów zostało potraktowanych niemal jak znaki graficzne: uproszczone, lekko antropomorficzne sylwetki mają w sobie jednocześnie humor, dekoracyjność i pewną surrealistyczną nieoczywistość. Ich powtarzalność tworzy rytm, a nieregularne rozmieszczenie nadaje kompozycji lekkość.

To właśnie ten balans: geometryczna dyscyplina i rękodzielnicza niedoskonałość, decyduje o współczesnej atrakcyjności obiektu. Gobelin zachowuje materialność ręcznie wykonanej rzeczy: widoczną strukturę splotu, niuanse koloru i charakterystyczną miękkość wełnianej powierzchni.

RYS HISTORYCZNY

„Lewki” są częścią niezwykle interesującego rozdziału historii polskiego wzornictwa. W powojennej Polsce tkanina artystyczna stała się jedną z dziedzin, w których projektanci mogli swobodnie eksperymentować z kolorem, rytmem i abstrakcją. Rozwój tej sceny był silnie związany z działalnością Cepelii i współpracujących z nią spółdzielni artystycznych, które łączyły tradycyjne techniki rzemieślnicze z językiem współczesnego designu.

Maria Janowska należała do grona artystek, które wyniosły polską tkaninę użytkową na poziom kolekcjonerskiego designu. Urodzona w Warszawie w 1929 roku, studiowała w latach 1947–1951 na Wydziale Tkanin warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Od 1953 roku współpracowała z Cepelią, tworząc kilimy i gobeliny. Jej prace były wielokrotnie nagradzane, w tym złotym medalem na Targach w Monachium w 1962 roku oraz złotym medalem na warszawskiej wystawie „Artyści plastycy w kręgu Cepelii” w 1973 roku.

W tym kontekście „Lewki” są czymś więcej niż vintage gobelinem. To przykład charakterystycznego dla polskiego modernizmu dialogu między sztuką, rzemiosłem i wzornictwem, dziś szczególnie cenionego na rynku kolekcjonerskim. Prace Janowskiej pojawiają się obecnie w międzynarodowym obiegu vintage designu. „Lewki” to propozycja dla kolekcjonera, który szuka nie tylko dekoracji, ale obiektu z historią. Łączą rozpoznawalny język polskiego wzornictwa lat 70., autorską pracę jednej z ważnych projektantek polskiej tkaniny artystycznej oraz rzadko spotykaną dziś materialność ręcznie tkanej formy.

Właśnie dzięki temu „Lewki” mogą funkcjonować dziś nie jako pamiątka minionej epoki, lecz jako pełnoprawny obiekt kolekcjonerskiego designu, wpisujący polską historię wzornictwa w aktualny język współczesnych wnętrz.

Przed wysyłką gobelin zostanie poddany profesjonalnemu czyszczeniu i będzie gotowy do użytku.