Sideboard czy komoda. czym różni się podłużna komoda od tradycyjnej?
Choć oba meble łączy funkcja przechowywania, ich forma i sposób, w jaki kształtują wnętrze, są zupełnie inne. Podłużny sideboard zachwyca horyzontalną linią i podkreśla charakter aranżacji, podczas gdy tradycyjna komoda stawia na bardziej klasyczne proporcje i większą wysokość.
Skąd wziął się sideboard?
Historyczny sideboard był związany przede wszystkim z jadalnią i kulturą podawania posiłków. Jego blat tworzył powierzchnię pomocniczą, a wnętrze pozwalało przechowywać zastawę, szkło, srebra oraz przedmioty używane podczas posiłku. W amerykańskich reprezentacyjnych jadalniach sideboard pojawił się pod koniec XVIII wieku i szybko stał się ważnym meblem wyposażenia domu.
Ówczesne modele niewiele przypominały jednak smukłe skandynawskie konstrukcje z lat 60. Potrafiły być monumentalne, bogato fornirowane, dekorowane intarsją i osadzone na wysokich nogach. Były częścią ceremoniału stołu, a nie neutralnym magazynem na przedmioty.
W XIX wieku forma zaczęła się zmieniać. Dobrym przykładem jest sideboard zaprojektowany przez brytyjskiego architekta Edwarda Williama Godwina w 1867 roku. Godwin ograniczył ciężar charakterystyczny dla wielu wiktoriańskich mebli i pracował rytmem pustych oraz pełnych przestrzeni. Powstał mebel, w którym można już dostrzec zapowiedź późniejszego modernistycznego myślenia: mniej ornamentu, więcej konstrukcji, proporcji i świadomej geometrii.
Sideboard nie powstał więc jako modna „długa komoda”. Długa komoda jest raczej jednym z etapów jego ewolucji.
Sideboard, Edward William Godwin
A czym w takim razie jest tradycyjna komoda?
W polskim języku słowo „komoda” ma szerokie znaczenie. Możemy tak nazwać zarówno niewielki mebel z czterema szufladami w sypialni, jak i dwumetrową, palisandrową bryłę stojącą pod obrazem w salonie.
Typologicznie bliższa klasycznej komodzie pozostaje jednak angielska chest of drawers. To mebel, którego konstrukcję organizują przede wszystkim szuflady. Jego bryła często rozwija się bardziej w pionie niż w przypadku sideboardu. Nie potrzebuje też bardzo szerokiego blatu służącego do ekspozycji lub serwowania.
Sideboard pracuje odwrotnie. Podkreśla horyzontalność. Może mieć szuflady, lecz często łączy je z zamykanymi szafkami, półkami, drzwiami przesuwnymi albo barkiem. Konstrukcja rozciąga się wzdłuż ściany, a jej wysokość pozostaje stosunkowo niewielka.
Nie istnieje jedna liczba, po przekroczeniu której komoda magicznie staje się sideboardem. Mebel o szerokości 160 cm może należeć do obu kategorii. Znacznie więcej mówi jego układ.
Tekowa vintage komoda, Dania, lata 60.
Mid-Century Modern zrobił z sideboardu ikonę
Prawdziwy rozkwit długich, niskich mebli skrzyniowych nastąpił wraz z XX-wiecznym modernizmem. Projektanci odrzucili ciężkie, przeładowane wnętrza poprzedniego stulecia. Zainteresowała ich lekkość bryły, czytelność konstrukcji i wygodne przechowywanie bez zabudowywania całej ściany.
W Stanach Zjednoczonych George Nelson rozwijał dla Herman Miller systemy modułowych szafek już od lat 40. Jego Basic Cabinet Series z 1946 roku odpowiadała na potrzeby zmieniającego się sposobu życia. Kilkanaście lat później Florence Knoll zaprojektowała niską credenzę do nowoczesnego biura. Mebel stanął za lekkim stołem-biurkiem i przejął funkcję ciężkich kontenerów z szufladami.
Jeszcze mocniej długi sideboard związał się ze skandynawskim modernizmem. Danish Modern wyrósł z tradycji dobrego stolarstwa, lecz nie zamknął się w rzemieślniczej nostalgii. Duńscy projektanci szukali form odpowiednich dla nowoczesnych mieszkań. Po kopenhaskiej wystawie Cabinetmakers’ Guild w 1949 roku duńskie wzornictwo zaczęło zdobywać szeroką międzynarodową publiczność, szczególnie w Stanach Zjednoczonych. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule o duńskich sideboardach.
George Nelson, grafika Herman Miller z systemem Basic Cabinet Series
Sideboard, credenza, buffet. trzy nazwy tej samej rzeczy?
Niezupełnie, choć współczesny handel meblami vintage mocno zatarł granice.
Sideboard historycznie wiąże się z jadalnią i powierzchnią pomocniczą ustawioną przy ścianie.
Credenza dziś najczęściej opisuje długą, niską szafkę używaną w salonie, jadalni albo gabinecie. Modernizm szczególnie polubił to określenie. Wspomniana wyżej Florence Knoll i jej Credenza z 1961 roku pokazuje już formę bardzo bliską temu, co większość kolekcjonerów kojarzy z elegancką komodą Mid-Century Modern.
Buffet również wyrasta z wyposażenia jadalni. W języku rynku antykwarycznego i vintage określenia buffet oraz sideboard bardzo często funkcjonują jako synonimy.
Dlatego podpis pod meblem nie zawsze rozstrzygnie jego historię. Lepiej obejrzeć sam przedmiot.
Florence Knoll, credenza
Jak rozpoznać sideboard po formie?
Najpierw spójrzmy na proporcje.
Sideboard zazwyczaj tworzy długą linię równoległą do podłogi. Często stoi na smukłych nogach, które oddzielają ciężar korpusu od posadzki. Ten prosty zabieg zmienia odbiór całej bryły. Mebel długości dwóch metrów może dzięki niemu wyglądać znacznie lżej niż niewielka komoda stojąca bezpośrednio na cokole.
Druga rzecz to front.
Klasyczna komoda z szufladami powtarza jeden moduł: szuflada nad szufladą. Sideboard częściej buduje kompozycję. Para drzwi, segment szuflad, kolejna szafka. Drzwi przesuwne obok barku. Cztery szerokie pola o identycznym rysunku forniru. Projektant może wykorzystać front jak fasadę niewielkiego budynku.
W dobrych meblach Mid-Century Modern podziały nie wynikają przypadkowo z liczby potrzebnych półek. Tworzą rytm.
Palisander, tek, dąb – materiał mówi tyle samo co konstrukcja
W vintage sideboardach drewno bardzo często odpowiada za większość dekoracji. Szczególnie spektakularnie działa palisander, którego ciemne, nieregularne pasma pozwalają budować niemal abstrakcyjne układy na szerokich frontach.
Tek daje efekt cieplejszy i spokojniejszy. Mocno kojarzy się z powojennym wzornictwem skandynawskim, podobnie jak subtelnie profilowane krawędzie i organicznie prowadzone uchwyty.
Dąb może poprowadzić mebel w zupełnie inną stronę. Przy prostej bryle i ciemnym wybarwieniu sideboard nabiera cięższego, niemal architektonicznego charakteru. Gdy projektant podkreśli masę, grubość płaszczyzn i wyraziste połączenia stolarskie, forma może wejść nawet w dialog z estetyką brutalizmu.
Dlatego dwa meble o niemal identycznych wymiarach mogą opowiadać zupełnie różne historie.
Więcej o rodzajach drewna przeczytasz w naszym oddzielnym artykule.
Podłużna komoda nie musi być sideboardem
To rozróżnienie szczególnie przydaje się podczas oglądania mebli vintage.
Niska palisandrowa komoda wyposażona wyłącznie w sześć szerokich szuflad pozostaje bliższa low chest of drawers, nawet jeśli ma 130 czy 150 cm szerokości. Z kolei podobnej długości konstrukcja z zamykanymi segmentami, półkami, szufladami na sztućce i szerokim blatem wyraźniej zachowuje DNA sideboardu.
W kolekcji GARAGE GARAGE pojawiają się zarówno klasyczne komody z szufladami, jak i skandynawskie sideboardy z lat 60.
Tekowy vintage sideboard, Dania, lata 60.
Gdzie sideboard sprawdzi się najlepiej?
Historycznie odpowiemy: w jadalni. Dzisiaj możliwości jest znacznie więcej.
W salonie długi sideboard może stać się spokojną bazą dla ceramiki, lampy stołowej, grafiki albo kolekcji obiektów. W dużym holu działa jak pozioma przeciwwaga dla wysokiego lustra. W gabinecie przypomina modernistyczną credenzę Florence Knoll. W jadalni wraca do swojego pierwotnego zadania i przechowuje szkło, porcelanę oraz tekstylia stołowe.
Najciekawiej wygląda jednak wtedy, gdy ma wokół siebie trochę powietrza. Sideboard potrzebuje ściany, aby jego proporcje mogły wybrzmieć. Dociśnięty między regał i sofę traci część swojej architektonicznej siły.
To mebel, który nie musi dominować wnętrza kolorem ani ornamentem. Wystarczy długa linia dobrze zaprojektowanego frontu.
Sideboard czy komoda?
W świecie designu nazwy pomagają porządkować historię, ale przedmiot zawsze pozostaje ciekawszy od etykiety.
Tradycyjna komoda najczęściej koncentruje się na przechowywaniu w szufladach. Sideboard buduje długą, niską bryłę i wywodzi swoją funkcję z wyposażenia jadalni. Z czasem modernizm przeniósł go do salonów i gabinetów, uprościł konstrukcję oraz pozwolił materiałowi przejąć rolę dekoracji. A potem przyszli Skandynawowie i pokazali, jak z mebla zrobić prawdziwe dzieło sztuki użytkowej.